Kudüs
Arapça el-Kuds (Kutsal) ve İbranice Yeruşalayim denilen ve üç ilahî din açısından kutsal kabul edilen şehir.
Kudüs hem coğrafi hem de dinî değeri açısından önemli bir şehirdir. Eski Şehir içerisinde üç inancın da kutsal yerleri olan Batı Duvarı, el-Aksa Camii ve Kutsal Kabir Kilisesi (Kıyamet Kilisesi) bulunmaktadır. İsrail ile işgal altındaki Filistin toprakları arasındaki sınırı çizen 1949 ateşkes hattı olan Yeşil Hat Kudüs’ü doğu ve batı Kudüs olarak bölmektedir. 1948-1967 yılları arasında İsrail, Yeşil Hat’ın batı tarafındaki Kudüs’ü alırken, Ürdün, Doğu Kudüs’ü kontrol etmiştir. 1967 Savaşı’ndan sonra İsrail, Doğu Kudüs’ü de ele geçirmiş ve içindeki tüm tarihi değere sahip yapılarla birlikte Eski Şehiri ilhak etmiştir. Çoğu ülke, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 478 sayılı kararıyla yasa dışı ilan edilmiş olan İsrail’in Doğu Kudüs üzerindeki egemenliğini tanımamaktadır. 1980’de İsrail, doğu ve batısıyla Kudüs’ü İsrail’in ebedi başkenti ilan etmiştir. Filistin Özerk Yönetimi de, 2000 yılında çıkardığı bir yasayla Doğu Kudüs’ü gelecekteki bir Filistin devletinin başkenti olarak ilan etmiştir. Yahudi yerleşim birimleri 1967’den beri Doğu Kudüs’te inşa edilmektedir. Uluslararası hukuka göre, bu topluluklar yasadışıdır. İsrail, Doğu Kudüs’ün Müslüman yoğun Şeyh Cerrah ve Silvan gibi mahallelerinde Filistinli sakinleri yerlerinden etmiştir. Kudüs Filistinlileri, Batı Şeria’daki Filistinlilerden veya İsrail’in farklı şehirlerindeki Filistin asıllı Araplardan farklı bir statüye sahiptir. Kudüs Filistinlileri, Belediyeye vergilerini ödemekte, Belediye hizmetleri ve İsrail sağlık sigortası almakta ve Batı Şeria’nın geri kalanında yeşil bir kimlik kartı taşıyan Filistinlilerin aksine mavi bir İsrail kimliği taşımaktadır. Ancak buna rağmen İsrail vatandaşı sayılmamaktadır. Şehrin nüfusunun %37’sini oluşturan, ancak Belediye bütçesinin sadece %10’unu alan Kudüs’teki Filistinli sakinlerin sistematik ayrımcılığa uğramaktadır. Kudüs’teki Filistinli sakinlere, yurtdışında veya Batı Şeria’da yedi yıldan uzun bir süre yaşamışlarsa veya yaşam merkezlerinin Kudüs’te olduğunu kanıtlayamazlarsa ikamet statüsünü kaybetmek de dâhil olmak üzere çok sayıda kısıtlama uygulanmaktadır. 1967 ve 2009 yılları arasında İsrail hükümeti 13.115 Filistinliden Kudüs ikametgâhını iptal etmiştir.
