Yaklaşan İsrail Seçimleri Üzerine Değerlendirme

– İsrailliler, 1 Kasım 2022’de yapılacak seçimle birlikte üç buçuk yıl içinde beşinci kez sandığa gitmiş olacaklar. Kasım 2018’de Netanyahu’nun mecliste çoğunluğu kaybetmesiyle başlayan seçimler silsilesi; kurulamayan, kurulsa da çabuk dağılan koalisyonlar sebebiyle bitmek bilmiyor. – 2019 yılının Nisan ve Eylül aylarında yapılan iki farklı seçimin ardından koalisyon kurulamaması sonucu 2020’nin Mart ayında yeni bir seçime daha gidildi. Bu seçim sonucundaysa sandıktan birinci olarak çıkan Netanyahu’nun Likud Partisi; sandıktan ikinci olarak çıkan Mavi-Beyaz Partisiyle ittifak kurmayı başarınca hükümet kurma krizi bir süreliğine çözülmüş oldu. – Ancak Mavi Beyaz Partisi’nin bu ittifakı kurması ciddi bir oy kaybına ve parti içi fikir ayrılıklarına sebep oldu. Zira parti lideri Benny Gantz bundan öncesinde net bir ideolojik yapı belirlemeksizin daha çok Netanyahu karşıtlığına dayalı bir siyaset güdüyordu. – Kırılgan bir yapıya sahip olan bu koalisyon hükümeti çalkantılı İsrail siyasi düzenine çok dayanamadı ve henüz 2020 yılının sonunda dağıldı ve 2021’in Mart ayında yeni bir erken seçim yapılmasına karar verildi. – Yapılan bu seçimden Likud Partisi yine birinci çıkarken Yair Lapid’in Gelecek Var Partisi ikinci parti konumundaydı. Likud Partisi lideri Netanyahu koalisyon kurmada başarısız olunca ipler Yair Lapid’in eline geçti. Lapid ise uzun ve çetrefilli görüşmelerin ardından bir koalisyon hükümeti kurmayı başardı. – Kurulan bu koalisyon, Netanyahu’nun 12 senelik başbakanlığının sonunu getirdi. Sekiz partinin dahil olduğu koalisyonda üç sağ, iki sol, iki de merkez parti yer alırken bir de Arap partisi yer alıyordu. Böylesine ideolojik çeşitliliğe sahip bir koalisyonun neler getireceği merakla beklenirken bir Arap partisinin direkt olarak koalisyon hükümetinde yer alması ise İsrail tarihinde bir ilk olma özelliğine sahip. – Sekizli koalisyonu oluşturan partiler: Netanyahu’nun geçmiş hükümetlerinde bakanlıklar yapmış Gideo Sarr’ın kurduğu Yeni Umut Partisi, eski general Benny Gantz’ın kurduğu Mavi Beyaz Partisi, 2018’de Netanyahu’dan desteğini çekerek mecliste çoğunluğu kaybetmesini sağlayan İsrail Evimiz Partisi, Naftali Bennett’in Yamina Partisi, İşçi Partisi, Meretz Partisi, Yair Lapid’in kurduğu Gelecek Var Partisi ve son olarak Arap Ra’am Partisi. – Birbirinden farklı ideolojilere sahip partilerin birleştiği en önemli nokta Netanyahu karşıtlığıdır. Son dönemlerde Netanyahu hakkında ortaya atılan rüşvet ve yolsuzluk iddiaları bu cephe almada önemli bir etken. – 2021 Mart seçiminde büyük bir sürpriz yaparak meclisten dört sandalye ve kazanan ve bu sayede koalisyon hükümeti için önem arz eden Ra’am Partisi’nin temel beklentisi ise İsrail vatandaşı olan Arapların yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve yaşanan hak ihlallerinin, ayrımcı politikaların son bulması. – Haziran 2021’de göreve başlayan hükümette ilk iki yıl Yamina Partisi lideri Naftali Bennett sonraki iki yılda ise Gelecek Var Partisi Lideri Yair Lapid görev yapacaktı. Ancak koalisyon hükümeti henüz birinci yılını doldururken erken seçim kararı aldı. – Haziran 2022’de Yair Lapid ve Naftali Bennett meclisi feshederek erken seçimlere gitme konusunda anlaştı. Erken seçime gidilme nedeninin ise süresi dolan “yerleşimci yasasının” meclisten geçirmekte başarısız olunması ve ülkenin anayasal kaosa sürüklenmesinin engellenmesi olduğu öne sürüldü. – Verilen bu erken seçim kararı tekrar başbakanlık koltuğuna dönmek için can atan Netanyahu cephesini hareketlendirdi. Hükümeti, İsrail tarihinin en beceriksiz hükümeti olmakla suçlayan Netanyahu, Kasım 2022’de yapılacak seçimlerin ardından sağcı bir hükümet kurma sözü verdi. – Yapılacak yeni seçimlere neredeyse bir ay kalmışken görülen manzaranın bundan öncekilerden pek farklı olmadığı aşikarken İsrail siyasetinin ilerleyen süreçte nelerle karşılaşacağı merak konusu.