Lisan Meselesi

Günümüzün önemli meselelerinden biri olan dil yozlaşması; bundan 110 yıl önce Osmanlı Devleti tarafından bugünkünden çok daha titiz bir şekilde takip edilmekteydi. Dil meselesine ehemmiyet gösteren devlet adamlarından dönemin Nablus mutasarrıfı Süleyman Fethi Bey; 1911 tarihli raporunda Kudüs, Beyrut ve Yafa gibi şehirlerde özellikle genç nüfusun İngilizce, Fransızca konuştuğunu ancak devletin resmi dilini konuşamayacak kadar yozlaşmış durumda olduklarını anlatmaktadır. Devletin büyük bir sürat ve özenle lisan meselesine müdahale etmesi gerektiğini savunan Süleyman Fethi Bey, Mescid-i Aksâ ve Sahratullahü’l-Müşerrefe etrafında bulunan dükkânların eskiden olduğu gibi yeniden mektep olarak kullanılmalarını önermiş bu suretle lisanı yeniden canlandırmayı amaçlamıştır. Mutasarrıf; sözlerinin devamında “nezaket ve ehemmiyet-i mevkiiyesi derkâr bulunan Kudüs-i Şerif’de” Mısır’daki Camiü’l-Ezher’e muadil bir üniversite kurulmasını teklif etmiştir. Böylece hem devletin resmi dili olan Türkçe hem de bölge halkının ana dili olan Arapça yeniden canlandırılabilecek ve hem gençlik hem de yerel halk yabancı dillerin tesirinden korunabilecektir.